Więcej o dworze Bohwiców? Zobacz więcej
Dziedziczenie majątku Paulinowo
NOTA HISTORYCZNO-KRYTYCZNA
W sprawie właścicieli zespołu pałacowo-parkowego Paulinowo w okresie międzywojennym (1918–1939) i sprostowania błędów faktograficznych w źródłach otwartychPrzedmiot badania:
Chronologia własności oraz linia genealogiczna rodu Bochwiców (Bochwic h. Radwan) w odniesieniu do majątku Paulinowo (Gmina Nowa Mysz, Powiat Baranowicki, Województwo Nowogródzkie).
I. Istota błędu w powszechnych źródłach (w tym w polskiej Wikipedii):
W wielu publikacjach twierdzi się, że po śmierci założyciela rezydencji, Jana Ottona Bochwica w 1915 roku, majątek Paulinowo odziedziczył jego starszy syn Tadeusz Otto Bochwic (1863–1930), a następnie wnuk Jan Otton (1893–1937). Według tej wersji dopiero po jego bezdzietnej śmierci w 1937 roku majątek miał przejść na jego stryja Floriana Bochwica i jego żonę Helenę z Kiersnowskich.Wersja ta jest błędna i opiera się na niewłaściwej interpretacji wspomnień oraz myleniu dwóch różnych majątków – Floryanowa i Paulinowa.
II. Sprostowanie na podstawie oficjalnych rejestrów państwowych:
- Podział majątków za życia założyciela:
Jan Otton Bochwic podzielił historyczną ziemię Waszkowce pomiędzy swoich synów. Linia Tadeusza Bochwica otrzymała na własność wyłącznie majątek Floryanów (Florjanów). Majątek Paulinowo (Paulinów) przypadł linii drugiego syna – Stanisława Bochwica (Prezesa Rady Wileńskiego Banku Ziemskiego). - Stan na rok 1930:
Według oficjalnego państwowego rejestru „Spis majątków ziemskich i ich właścicieli w II RP” z około 1930 roku, Tadeusz Bochwic jest zarejestrowany jako właściciel wyłącznie Floryanowa. Paulinowo natomiast oficjalnie figuruje jako własność „Sukcesorów Ottona Bochwica” (Sukcesorzy Ottona Bochwica), co prawnie zabezpieczało prawa linii Stanisława i jego dzieci, którzy zarządzali majątkiem. Stan na lato 1939 roku (w przededniu II wojny światowej):
W oficjalnym przedwojennym dokumencie katastralnym „Wykaz majątków ziemskich z nazwami majątków... na rok 1939” (Biblioteka Kresowa, gmina Nowa Mysz) wyraźnie odnotowano ostateczny podział prawny:
- Majątek Floryanów (gmina Lachowicze): jako właściciele figurują wdowa po Tadeuszu oraz jego dzieci: Bochwic Bronisława, Jan i Rdułtowska Jadwiga.
- Majątek Nierocze vel Paulinów (Koczereszka B) (gmina Nowa Mysz): jako właściciele zapisani są rodzeni bracia, synowie Stanisława: Florian, BRUNON i BOLESŁAW Bochwic.
III. Świadectwa bezpośrednich potomków:Przekazy rodzinne żyjących członków rodziny Bochwiców w pełni potwierdzają suche dane archiwalne: przejście praw do Paulinowa nastąpiło od Jana Ottona bezpośrednio na jego wnuków – Floriana (który był właścicielem samego pałacu wraz z żoną Heleną z Kiersnowskich), Brunona (dyplomowanego agronoma, który zarządzał produkcją) oraz Bolesława (przyszłego profesora chemii), z pominięciem linii Tadeusza. Obecnie w Warszawie mieszka córka Brunona Bochwica (ma 96 lat).